6:25 عصر | ۱۳۹۸ يکشنبه ۲۴ شهريور
کد خبر: 22244 تاریخ انتشار: ۱۳۹۲ پنج شنبه ۱۹ دي - 3:02 عصر ارسال به دوست نسخه چاپی
162 سال از مرگ امیر اصلاح طلب گذشت

رگزنی بنیانگذار اصلاحات در ایران

امیرکبیر 45 ساله اندکی پس از رسیدن به صدارت ناصرالدین شاه موج اصلاحاتش را در کشور به راه انداخت و در مدت 39 ماه صدراعظمی در ایران میراثی برجای گذاشت که پادشاهان قاجار در 130 سال حکمرانی برکشور نتواستند از خود باقی بگذارند.


 162 سال از روزی که به دستور شاه قدرت طلب خون میرزای اصلاح طلب بر پاشویه حمام فین ریخت می گذرد و گرچه آن روز هیچکس به خونخواهی میرزا محمد تقی خان فراهانی که تنها جرمش عزم برای اصلاح امور ایران بود نیامد اما این خون در رگ ایرانیان ماند تا 127 سال بعد دومین گام  امیرکبیر برای اصلاح از سوی ایرانیان برداشته شود. 

گفت و گو نیوز - گروه سیاسی: میرزا محمد تقی‌خان فراهانی که به گفته مورخان در سال ۱۱۸۶ خورشیدی در فرهان زاده شده است، مهم ترین صدراعظم ایران در دوره قاجار و از بزرگترین اصلاح طلبان ایرانی در قرون اخیر  است ، امیرکبیر 45 ساله اندکی پس از رسیدن به صدارت ناصرالدین شاه موج اصلاحاتش را در کشور به راه انداخت و در مدت 39 ماه صدراعظمی در ایران میراثی برجای گذاشت که پادشاهان قاجار در 130 سال حکمرانی برکشور  نتواستند از خود باقی بگذارند.

در باب فضایل و اقدامات صدراعظم اصلاح طلب سال هاست که سخنان مختلفی بر زبان و نوشتار آورده شد و اغلب ایرانیان با خبرند که میزا بنیان‌گذار دارُالفُنون بوده و روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه از جمله کارهای وی به‌شمار می‌آید و ایجاد امنیت و استقرار دولت ، تنظیم قشون ایران به سبک اروپایی، ایجاد کارخانه های اسلحه سازی، اصلاح امور قضایی، جرح و تعدیل محاضر شرع، تأسیس چاپارخانه، نشر علوم جدید، فرستادن ایرانیان به خارج برای تحصیلات وتدریس در ایران، استخدام استادان خارجی و تصمیم به جایگزینی آنها با ایرانیان، ترویج ترجمه و انتشار کتب علمی، ترویج ساده نویسی و لغو القاب، بنای بیمارستان و رواج تلقیح عمومی آبله، مرمت ابنیه تاریخی، مبارزه با فساد و ارتشاء(که چون مرضی مزمن در همه شئون زندگانی ایران رخنه کرده بود) ، تقویت بنیه اقتصادی کشور، ترویج صنایع جدید، فرستادن صنعتگر به روسیه و مقابله صنعتی با روسیه توسط دست توانای استاد کاران اصفهانی، استخراج معادن ، بسط فلاحت و آبیاری، توسعه تجارت داخلی و خارجی، کوتاه کردن دست اجانب در امور کشور ، تعیین مشی سیاسی معینی در سیاست خارجی، اصلاح امور مالی و تعدیل بودجه و ... نیز از دیگر اقدامات اوست.

اما آنچه که کمتر به آن پرداخته شده شخصیتی است که چند سال پس از میرزا در ژاپن به قدرت رسید. 

زمانی که امیرکبیر اصلاحات خود را در ایران آغاز کرد، جامعه ژاپن دوران دیرین فئودالی را سپری می کرد و هیچگونه خبری از تحولات و انقلابات علمی – صنعتی و دانش و آگاهی سده نوزده میلادی در این کشور نبود تا اینکه چند سال بعد «میجی»  امپراتور ژاپن  اصلاحات معروف خود که به گفته برخی مورخان متاثر از اقدامات امیرکبیر در الیران بوده است را پایه گذاری کرد اما برخلاف ایران ، اصلاحات میجی در ژاپن چنان موثر واقع شد که امروز این کشور به جایگاهی برتر در صحنه بین الملل و علو وتکنولوژی و ... رسیده و اوضاع ایران نیز بر خودمان آشکار است!

اما چه شد که اصلاحات امیرکبیر به رگزنی در حمام فین منجر شد و امپراطوری ژاپن به چنین جایگاهی رسید؟ داریوش شهبازی، تاریخ نگار ایرانی دراین باره می گوید: " میرزا تقی خان امیر کبیر، درد جامعه خود را به خوبی شناخته بود و راز عقب ماندگی ایرانیان را در آن عصر در اصلاح امور سیاسی ،فرهنگی،اقتصادی ،اجتماعی و ...می دانست و از همین رو برای همراه شدن کشور با قافله علم جهان سخت تلاش کرد و بسیار کوشید تا با اعزام ایرانیان به فرنگ و یا استخدام مربیان و معلمان فرنگی در انتقال علم و صنعت جدید به ایرانیان از روند توسعه و تحول علم و صنعت عقب نماند و با صداقت و پا فشاری بر عقاید خود اصرار داشت تا ایران را در راه تمدن قرار دهد او کوشید تا کشور را از ضعف سیاسی – نظامی و فقر و ناتوانی برهاند و در این راه از هیچ  کوشش وجانفشانی دریغ نداشت.

به گفته این مورخ ، امیركبیر همانند مصلحی بزرگ در تلاش بود تا جامعه ایران را در كلیه زمینه‌ها متحول نماید و در همان مدت كوتاه صدارت خود مصدر خدمات بزرگی شد.

وی در آسیب شناسی ناکام ماندن اصلاحات امیرکبیر ادامه می دهد : " می‌توان گفت اصلاحات امیركبیر كاملا درون‌زا بوده و از آفات یك اصلاحات برونزا و الهام گرفته از غرب، كه با فرهنگ ملی ــ اسلامی ایران‌زمین سازگار نیست، به‌دور بود؛ چراكه شیوه اصلاحات ملهم از غرب به نسبتها و ارزشهای بومی درونزا توجه نمی‌كند و در راستای تحمیل فرهنگ بیگانه گام برمی‌دارد. امیر الگویی متناسب با فرهنگ مردم، منطبق با شرایط و مقتضیات زمان و مكان، سازگار با تحولات جامعه ایران، مبتنی بر دیانت و طبیعی ایران را انتخاب كرد، اصلاحات امیركبیر یك اصلاحات و یا انقلاب از بالا نبود بلكه اصلاحات او با تمام حیات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی ایران در پیوند مستمر بود، كما اینكه تمامی این زمینه‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داد. باید توجه داشت كه موفقیت یك جریان اصلاح‌‌طلب در هر كشوری در گرو درك متقابل مردم و حاكمان است. خواه این اصلاح‌طلبان خود مردم و یا از كارگزاران نظام باشند، در هر صورت برای تضمین حسن اجرای اصلاحات و ضمانت اجرای صحیح آن، مردم و دولتمردان لازم و ملزوم یكدیگرند."

شهبازی مراحل توسعه اقتصادی ژاپن را اینگونه ذکر می کند: " زمینه های توسعه اقتصادی ژاپن در دوران حكومت امپراتور میجی كه از سال 1868 تا 1912 به طول انجامید پی ریزی شد . اقدامات امپراطور میجی در واقع نقطه شروع حركت ژاپن از یك جامعه فئودالی به سمت یك جامعه جدید سرمیه داری بود . تحولات دوران میجی ژاپن را از یك كشور ملوك الطویفی ، عقب مانده و در انزوی مطلق ، به صورت كشوری با حكومت مركزی پرقدرت و پیشرفته تبدیل کرد.

به گفته این مورخ ، از بین رفتن ملوك الطویفی و اعاده قدرت دولت مركزی و حكومت مطلقه امپراطور ، انقلاب و دگرگونی در ساختار اقتصادی و سیاسی كشور ،  اصلاحات در سیستمهی آموزشی ، اداری ، قضیی و ارضی و ...  از مهم ترین محورهای اصلاحات میجی در ژاپن بودند.

ناظم‌الاسلام کرمانی از قضات و روزنامه نگاران عصر مشروطه نیز درباره اقدامات و اصلاحات امیرکبیر می‌نویسد: «امیرکبیر، یکی از کسانی بود که سبب شد مردم ایران در راه تمدن قدم گذارند.»

پس از مرگ میرزا در بیستم دی ماه 1230 خورشیدی ، گرچه وی در رسیدن به هدفش ناکام ماند ، اما خون میرزا مسیری از اصلاح طلبی را گشود که در طول بیش از یک و نیم قرن اخیر با وجود خطاها و سرکوب های مختلف همچنان کانون امید مردم بوده که اگر اینگونه نبود انقلاب عظیم 57 با خون هزاران ایرانی به پیروزی نمی رسید و همچنان این کشور در محاصره دو جرثومه فساد که همان استبداد و استکبار بود قرار می گرفت.


پایان



 



رضا

این روزها هم امیر کبیر داریم آنها را دریابید
لطفا منتشر شود

فاجعه مسکن مهر واحدی آمل خواستید مردم را خانه دار کنید غصه دار کردید


جالب این بود که علمایی که در مورد همه چیز نظر می دادند حتی کمترین اعلام انزجاری از قتل این بزرگ مرد اعلام نکردند
نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: