11:08 عصر | ۱۳۹۸ چهارشنبه ۵ تير
کد خبر: 58999 تاریخ انتشار: ۱۳۹۸ دوشنبه ۱۹ فروردين - 4:01 عصر ارسال به دوست نسخه چاپی

تلاش برای ایجاد مشارکت حداقلی

مهدی مازنی

 مشارکت سیاسی به عنوان جوهر مردم‎‏سالاری از جمله مفاهیم بنیادین سیاست در دوران معاصر است که مورد توجه جوامع امروزی قرار گرفته است. بحث مشارکت سیاسی و کم و کیف آن در نظام‎‏های سیاسی امروز یکی از مهمترین مسائل مطرح در جامعه‎‏شناسی سیاسی است.  هرچه یک نظام مردمی‌تر باشد و یا حتی ادعای مردمی بودن داشته باشد محور قدرت را مشارکت مردمی معرفی می کند. اساسا مساله مشارکت سیاسی در نظام سیاسی، خود به یک ارزش تبدیل شده است. در نظام جمهوری اسلامی ایران مشارکت مردم از سوی جریانی به عنوان یک تکلیف شرعی شناخته می‌شود‌ و از سوی جریان دیگر به عنوان اختیار برای تعیین سرنوشت سیاسی؛ جدای از این که کدام یک بر دیگری رجحان دارد، نکته‎ای که دو جریان بر آن متفق‎القول‏اند مشارکت سیاسی است. 

هر دو جریان معتقدند حاکمیت مردم در مشارکت عمومی مردم متجلی می‏شود و حداکثر دموکراسی همان مشارکت مردمی است.  دولر فان دموکراسی را این‎‏گونه معرفی می‏کند که دموکراسی یعنی: مشارکت مردم در تعیین سرنوشت خود و اضافه می‏کند:  آنچه دموکراسی را دموکراسی می‏کند فرم حکومت نیست بلکه مشارکت مردم در امر حکومت است.  دموکراسی حقیقی زمانی به وجود می آید که مشارکت به صورت وسیع و گسترده در تعیین سرنوشت حاکمیت صورت می گیرد و مشارکت سیاسی نتیجه وجود آزادی های سیاسی در یک جامعه و عامل استقرار و حفظ و بقای آن است و بدین لحاظ هم شرط لازم برای توسعه اجتماعی و سیاسی یک جامعه است و هم نتیجه آن. جوهر اصلی نظام مردم‎‏سالاری مشارکت شهروندان در اتخاذ تصمیمی است که به سرنوشت خودشان مربوط می‏شود.  
مشارکت مردم در حکومت از لحاظ نظری سنگ بنای دموکراسی است اما مشکل آنجایی بروز می‏کند که سخن از مرز نظر گذشته و به حیطه عمل نزدیک می‏شود. وقتی مشارکت به عنوان یکی از لوازم حکومت و مقبولیت آن مطرح شد، حاکمان با تعابیر مختلف و در واقع استحاله مفهوم واقعی مشارکت و با تمسک به مفاهیم سطحی و در نهایت با مشارکت سطحی برای حفظ قدرت خود سو استفاده می‎‏کنند. 
مشارکت شهروندان در حقیقت باید قدرت شهروندان باشد. مشارکت سیاسی به عنوان نماد نهادی شفاف و ابزاری مسالمت‏آمیز برای تحقق اینگونه مشارکت مورد تایید قرار گرفته است.  بهترین راهکار تحقق مشارکت سیاسی واقعی شهروندان در برگزاری انتخابات آزاد و منصفانه تجلی پیدا می‌کند. 
انتخابات و وجود سیستم انتخاباتی نشان داده است که ابزار بسیار ارزشمندی برای تجدید قدرت نامحدود حکومت گران است. بنابراین میزان دموکراتیک بودن یک نظام سیاسی نه تنها بر اساس صلاحیت شهروندان برای انتخاب نمایندگان سیاسی بلکه همچنین بر اساس توانایی‎‏های شان برای ایجاد نهادهای محدود کننده قدرت اجرایی از جمله سیستم انتخاباتی ارزیابی می‎‏گردد.  مشارکت سیاسی بدون ایجاد شرایط و قواعد رقابت آزاد، حرکت به سوی نظام دموکراتیک را باعث نمی‏شود بلکه سدی در مقابل آن خواهد بود که منجر به دلسردی شهروندان از مشارکت خواهد شد و این حربه توسط برخی تنها زمانی به کار می‏رود که برای بقای خود به حداقل مشارکت اکتفا می‏کند.


نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: