12:58 صبح | ۱۳۹۸ شنبه ۲۹ تير
کد خبر: 59251 تاریخ انتشار: ۱۳۹۸ سه شنبه ۱۷ ارديبهشت - 10:47 صبح ارسال به دوست نسخه چاپی

استانی شدن انتخابات ایده مناسب، ساز و کار نامناسب

احمد شیرزاد*

ایده کلی استانی و تناسبی شدن انتخابات مجلس قابل قبول و رویکردی مورد اتفاق همه جریان‌ها و احزاب سیاسی است، اما آنچه اکنون در مجلس تصویب شده است، به لحاظ فنی و اجرایی، پختگی لازم را ندارد.

همان طور که گفته شد، ایده این طرح خوب، قابل دفاع و ناظر بر مشکل بسیار عمیقی است که اکنون در مجلس وجود دارد. به این معنی که به دلیل شیوه انتخاباتی که اعمال می‌شود، نمایندگان منتخب مردم اغلب فاقد نگاه ملی به مسائل هستند. این مسأله خود ناشی از درد مزمن منطقه گرایی است که مجلس از آن رنج می‌برد. در بروز این وضعیت، نمی‌توان سهم نظارت استصوابی را نادیده گرفت. زیرا با این شیوه بررسی صلاحیت‌ها، چهره‌های ملی و مقتدرتر سیاسی نمی‌توانند از شهرستان‌ها نامزد شده و به مجلس راه یابند.
همراه این مسأله، می‌بینیم که در بسیاری از حوزه‌ها، منازعات انتخاباتی به سطوح مسائل قومی و منطقه‌ای تنزل یافته است. در چنین شرایطی، نامزدی که قصد حضور در مجلس را دارد، باید دست به رفتاری بزند یا رویکرد تبلیغاتی را برگزیند که اساساً در شأن مجلس و نمایندگان نیست. اما نامزدها ناچارند که برای جلب آرای بخش‌هایی از مردم، به چنین شیوه‌هایی رو بیاورند. از دیگر مشکلات فعلی این است که در برخی از حوزه‌ها، رأی‌دهندگان به گونه‌ای آرای خود را تنظیم و هدایت می‌کنند تا بخش دیگری از مردم آن حوزه انتخاباتی نتوانند نامزد مورد نظر خود را راهی مجلس کنند.
مجموعه این شرایط در نهایت رفتار نمایندگان در طول دوره حضور در مجلس را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. به این معنی که راه‌یافتگان به مجلس از دل چنین سازوکاری، در مدت حضور در مجلس باید دست به اقداماتی بزنند یا مطالباتی از حوزه‌های انتخاباتی خود را دنبال کنند که اساساً در حیطه وظایف نمایندگان تعریف نشده است. این اقدامات، می‌تواند از تلاش برای بستری شدن یک همشهری در بیمارستان باشد تا تلاش برای اجابت درخواست‌هایی که غیرقانونی هستند.با این همه، باید توجه داشت که برای برون رفت از این وضعیت، می‌بایست سازوکاری را تدوین کرد که قابلیت اجرایی شدن داشته باشد. اما مروری بر مصوبه اخیر مجلس نشان می‌دهد که طراحان این طرح از جسارت کافی برای استانی کردن تام و تمام انتخابات مجلس برخوردار نبودند. آنچه امروز در این مصوبه دیده می‌شود، ترکیبی از استانی و منطقه‌ای شدن است. به این معنی که هر نامزد باید در منطقه خود 15 درصد آرا را کسب کند، اما از سوی دیگر، ممکن است در استان، نامزدی رأی اکثریت حزبی را کسب کند که در منطقه خود در اقلیت بوده است. این تناقضات درنهایت مشکلات اجرایی بسیاری را برای این مصوبه ایجاد می‌کند.
برخی معتقدند تناسبی شدن انتخابات باعث خواهد شد تا هیچ حزب و فهرست انتخاباتی از حضور در مجلس محروم نشود، اما سازوکار همین نقطه قوت نیز در این مصوبه روشن نیست. چنان که در این مصوبه ترکیبی از آرای حزبی و شهرستانی مدنظر قرار گرفته است، اما مشخص نیست که آیا احزاب به واقع درست تعریف شده‌اند یا اینکه احزاب چطور باید به ثبت برسند؟
به طور کلی، عملیاتی کردن سازوکارهای این مصوبه نیاز به آیین‌نامه‌هایی دارد که ممکن است فرآیند مربوط به آن، ماه‌ها به طول بینجامد و چه بسا همین امر باعث شود که این مصوبه به انتخابات پیش رو نرسد. از همه مهم‌تر اینکه اگر از طراحان بخواهیم به زبانی همه فهم، جزئیات و سازوکار طرح را تشریح کنند، نتوانند به درستی آن را تشریح کنند.
مجموعه این شرایط نشان می‌دهد بهتر بود وزارت کشور روی این طرح کار کارشناسی انجام داده و بعد به مجلس ارائه شود.
 
*نماینده ادوار مجلس



نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: