2:53 عصر | ۱۳۹۹ جمعه ۲۸ شهريور
پرسش
کد خبر: 64901 تاریخ انتشار: ۱۳۹۹ دوشنبه ۱۳ مرداد - 9:08 عصر ارسال به دوست نسخه چاپی

گاردین: ام.آی.سیکس و کودتایی در ایران که خاورمیانه را تغییر داد

وینستون چرچیل که منافع بریتانیا را با روی کار آمدن مصدق در خطر می دید با همکاری سی آی ای طرح ریزی یک کودتا برای بازگردادن محمدرضا شاه پهلوی بر قدرت را کلید می زند.

گاردین نوشت: نقش پنهان افسر مخفی سرویس مخفی بریتانیا که کودتای ایران را رهبری می کرد برای اولین بار پس از آنکه گزارش روزنامه ی آبزرور در سال ۱۹۸۵ حذف شد، به تصویر کشیده می شود.
گزارش آبزرور با عنوان “چطور نیروهای مشترک ام آی سیکس و سی آی ای کودتای ایران را طراحی می کنند”، در شماره ی ۲۶ می منتشر شد. این سند گزارش می کرد که نورمن داربیشایر (Norman Darbyshire)، افسر ام آی سیکس، یک عملیات مخفی و خشن را برای نگهداشتن شاه بر سر قدرت در سال ۱۹۵۳ ترتیب می دهد. با این حال، تنها چند روز پس از انتشار گزارش، تمام مدارک جدید و هویت داربیشایر حذف شدند.
تقی امیرانی فیلم سازی که همین هفته مستند کودتای ۵۳ او به نمایش در می آید، در این باره می گوید: هنوز مشخص نیست که این اطلاعات توسط چه کسی برای روزنامه ی آبزرور افشا شده بود. هر سندی از مصاحبه با داربیشایر به سرعت ناپدید شد. این حذفِ اطلاعاتی نشان دهده ی مخفی کاری کاملی از دخالت بریتانیا، تا به همین امروز است.
وینستون چرچیل که منافع بریتانیا را با روی کار آمدن مصدق در خطر می دید با همکاری سی آی ای طرح ریزی یک کودتا برای بازگردادن محمدرضا شاه پهلوی بر قدرت را کلید می زند. امروز مشخص است که برنامه ی ام آی سیکس خیلی بیشتر از تلاش برای کنار زدن مصدق بوده است.
مستند کودتای ۵۳ حالا مشخص می کند که چطور بریتانیا با استفاده از آدم ربایی، شکنجه و پرداخت به معترضان، آنها را به خیابان ها آورد تا یک قیام را رقم بزنند.
امیرانی که از داربیشایر اطلاعاتی نداشته شواهدی کلیدی از “پایان امپراطوری” یک مجموعه ی مستند از گرانادا به دست می آورد. در قسمتی که مربوط به ایران است یک گفتگو با داربیشایر دیده می شود. او در این مصاحبه توضیح می دهد که شرح کار بسیار ساده بود: به انجا بروید، سفیر را در جریان نگذارید و برای تامین مالی از سرویس اطلاعاتی کمک بخواهید تا بتوانید مصدق را با ابزارهای قانونی و شبه قانونی کنار بزنید. او افزود برای این کار مبلغ هنگفتی به اندازه ی یک و نیم میلیون پوند هزینه کرده و شخصا دستورات قیام خیابانی را صادر می کرده است.
داربیشایر با همتای سی آی ای خودش استفان مید (Stephen Mead)، همکاری نزدیک داشته است. استفان مید نیز در مستند “پایان امپراطوری” حضور داشت. داربیشایر به فارسی و فرانسوی صحبت می کرد.
شاید تکان دهنده ترین سند ارائه شده در مستند کودتای ۵۳، آدم ربایی و سرانجام قتل پلیس ایرانی، محمود افشار توس، باشد. این اقدام منجر به بروز ناآرامی و سرانجام دستگیری و زندانی شدن مصدق در اوت آن ماه شد.
داربیشایر در سال ۱۹۹۳ درگذشت. آلیسون روپر، محقق در “پایان امپراطوری” به امیرانی گفت که آنها هیچ خاطره روشنی از مصاحبه با افسر ام آی سیکس یا آنچه که در این فیلم رخ داده، ندارند.
در آمریکا این کودتا به عملیات آژاکس و در انگلیس به عملیات چکمه ها معروف شد. پس از کودتا، شاه تا زمان انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ بر این کشور حاکم بود.
این کودتا نه تنها روابط ایران با غرب را برای ۶۰ سال شکل داد، بلکه خاورمیانه را هم دگرش داد. امیرانی می گوید: تصور کنید اگر در آن زمان یک دموکراسی در ایران شکل می گرفت؛ چه می‌شد.

شفقنا

 


نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: